در گفتوگو با محمد رستمپور مطرح شد؛
محمد رستمپور، فعال رسانهای، معتقد است اجتماعات مردمی از احساس اثرگذاری اجتماعی، تعلق جمعی و مسئولیتپذیری ملی نیرو میگیرند و میتوانند به سرمایهای ماندگار برای تقویت همبستگی اجتماعی در کشور تبدیل شوند.
به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، بیش از دو ماه از برقراری آتشبس میگذرد، اما خیابانها هنوز روایت خود را دارند. حضورهای مردمی که در روزهای جنگ و در واکنش به تجاوز دشمن شکل گرفت، نهتنها فروکش نکرده بلکه در قالبهای مختلف اجتماعی، فرهنگی و مردمی ادامه یافته است. از تجمعات شبانه گرفته تا پویشهای مردمی و اجتماعات مناسبتی، همه نشان میدهد بخشی از جامعه ایرانی همچنان در حال بازتعریف نسبت خود با مفاهیمی چون وطن، مسئولیت اجتماعی و مشارکت عمومی است.
در این میان، پویش «جانفدا» و همچنین راهپیمایی و مهمونی کیلومتری غدیر، به دو نمونه قابل توجه از این حضور اجتماعی تبدیل شدهاند؛ رویدادهایی که هر یک به شکلی متفاوت، ظرفیتهای همبستگی ملی و مشارکت مردمی را به نمایش گذاشتهاند. پرسش اصلی اینجاست که چه عواملی باعث ماندگاری این حضورها شده و چگونه میتوان این سرمایه اجتماعی را به ظرفیتی پایدار برای آینده کشور تبدیل کرد؟
محمد رستمپور، فعال رسانهای، از ریشههای اجتماعی این پدیده و جایگاه اجتماعات مردمی در تقویت انسجام ملی سخن گفته است.
خیابان؛ جایی برای احساس اثرگذاری اجتماعی
رستمپور معتقد است یکی از مهمترین دلایل استمرار حضورهای مردمی، احساس مفید بودن و اثرگذاری است که افراد در این اجتماعات تجربه میکنند. او میگوید: «مردم در خیابان احساس مفید بودن و کارآمد بودن میکنند. سیستم به حضور آنها بها داده و مطالبه و حرف آنها را در رسانه بازتاب داده است.»
به گفته وی، علاوه بر این، مردم از نیروی قدرتمند سوگ نیز بهرهمند هستند و چنین تصور میکنند که فداکاری در راه وطن، امام شهید و دوستان و عزیزانی که از دست دادهاند، با حضور آنان در عرصه عمومی معنا پیدا میکند.در نتیجه، مردم حتی در شرایط سخت آبوهوایی و با وجود تهدیدهای نظامی، تلاش میکنند دِین خود را به کشور و میهنشان ادا کنند.
رستمپور معتقد است ترکیب خشم، اندوه و انگیزه کنشگری، خیابان را به یک رسانه عمومی تبدیل کرده است؛ رسانهای که مشارکت در آن برای افراد احساس پیروزی و اثرگذاری به همراه دارد.
«جانفدا»؛ روایتی برای امروز و فردای ایران
این فعال رسانه درباره پویش «جانفدا» نیز معتقد است هر روایت ماندگار از آینده، ناگزیر باید بر پایه تجربه گذشته شکل بگیرد: «گذشته نزدیک جانفدایان، جنگ تحمیلی سوم است؛ جنگی که آنان با گوشت، پوست و خون خود آن را درک کردهاند. به همین دلیل، جانفدا پیش از هر چیز باید حال را روایت کند و توضیح دهد که در چهل روز جنگ و پنجاه روز سکوت صحنه نظامی چه رخ داده که همه جهانیان در تفسیر آن متحیر ماندهاند.»
رستمپور تأکید کرد:«این ظرفیت اجتماعی باید در خدمت اهداف و نیازهای مهم کشور قرار گیرد، اما استفاده از آن باید محدود، هدفمند و مبتنی بر اولویتهای واقعی باشد.»
به گفته وی، این جهتدهی باید از سوی عالیترین و فراگیرترین مرجع مورد قبول مردم، یعنی رهبر معظم انقلاب، صورت گیرد و در عین حال در زندگی روزمره مردم نیز تعریفی روشن و عینی پیدا کند.
او تصریح کرد: «تعریف جزئی و محدود بودن نیازها در این مرحله بسیار مهم است و نباید از مفهوم جانفدا برای هر شکل از مشارکت عمومی استفاده کرد.»
غدیر؛ ظرفیت بزرگ همبستگی اجتماعی
راهپیمایی و مهمونی کیلومتری غدیر در سالهای اخیر به یکی از بزرگترین اجتماعات مردمی کشور تبدیل شده است؛ رویدادی که سال گذشته تنها در دومین روز جنگ برگزار شد و با وجود شرایط ویژه کشور، حضور گسترده مردم را به همراه داشت. اهمیت این اجتماع مردمی را شاید بتوان در اظهارات حجتالاسلام محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، نیز مشاهده کرد؛ آنجا که با اشاره به راهپیمایی غدیر سال گذشته گفت: «پارسال که روز دوم جنگ نظامی بود، مردم با آن عظمت به میدان آمدند و معلوم شد ایرانیها پای مکتب امیرالمؤمنین(ع) از چیزی نمیترسند.»
او همچنین تأکید کرد که «جشن غدیر در محاسبات و نقشه جنگ ما بوده است» و در عین حال یادآور شد که هرچند دستگاهها و نهادهای مختلف در برگزاری این رویداد نقش خدمترسانی داشتهاند، اما اصل ماجرا مردم هستند.
رستمپور با اشاره به این تجربه اجتماعی، مهمونی کیلومتری غدیر را یکی از مهمترین ظرفیتهای کشور برای تقویت همبستگی ملی میداند و گفت: «اجتماعات گسترده مردمی، بهویژه در مناسبتهایی که ریشههای عمیق فرهنگی و اعتقادی دارند، میتوانند احساس تعلق جمعی و اعتماد اجتماعی را تقویت کنند و مردم را حول ارزشها و اهداف مشترک گرد هم آورند.»
به گفته وی، تجربه سال گذشته و استقبال گسترده مردم در سال جاری نشان میدهد جامعه ایرانی همچنان از ظرفیت بالایی برای حضور داوطلبانه و مشارکت در عرصه عمومی برخوردار است. این فعال رسانهای تأکید کرد: «چنین رویدادهایی زمانی اثرگذاری بیشتری خواهند داشت که در کنار جنبههای آیینی و جشنگونه، فرصتهای بیشتری برای نقشآفرینی مردم، مشارکت اجتماعی، فعالیتهای فرهنگی و مسئولیتپذیری جمعی فراهم کنند.»
چگونه میتوان این حضورها را ماندگار کرد؟
رستمپور در بخش دیگری از سخنان خود به الزامات تداوم این حضورهای اجتماعی اشاره میکند. او گفت: «دو موضوع تعریف نقش برای مردم و شفافسازی وضعیت کشور و روند مذاکرات، میتواند به استمرار این اجتماعات و افزایش بهرهوری آنها کمک کند.»
به اعتقاد وی، باید برای این ظرفیت اجتماعی برنامهریزی درخوری انجام شود تا از این بروز اجتماعی در جهت منافع همه گروههای مردمی استفاده شود.
این فعال رسانه کرد: «پرداختن به موضوعات سیاسی و توضیح روند مذاکرات لازم است، اما به تنهایی کافی نیست.»
او معتقد است پیوند زدن این اجتماعات با سایر کارکردهای عمومی و خدماتی، از جمله آموزش، درمان و فعالیتهای اجتماعی، میتواند به تداوم هدفمند و اثرگذار این حضورها کمک کند و سرمایه اجتماعی شکلگرفته را به ظرفیتی پایدار برای آینده کشور تبدیل سازد.
منبع: صبا
1405/03/17